Լինում է, չի լինում…

05-02-2014

182287_544003552309967_1113045123_aԵրբ մի օր անբառ լինելս սկսեց արդեն խեղդել այնպես, ինչպես վաղուց բորբոքված ու թարախակալած գլանդներս, որոնք Հիպոկրատի երդումն իրոք ըմբռնած ծեր բժիշկը տեսնելով հայրաբար բարկացավ ու միանգամից նշանակեց վիրահատության օրը, ես ճարահատյալ կամ բառի կարոտով` ազատ ժամանակ քաղեցի կյանքիցս այնպես, ինչպես փոքր ժամանակ մասուրը կամ վայրի կարմիր կակաչներն էինք քաղում ծերպերի արանքներից ու մոտեցա գրադարանիս: Արդեն վերջում ս տառով, որովհետև դա ևս նրանն էր… Նյութական աշխարհում ունեցած ամենաթանկ ու միակ նվերը նրանից կամ ավելի ճիշտ` ժառանգությունս, այս անվերջ ու անծայրածիր գրքերն էին, որոնք բոլորը նա կարդացել էր… Թեև, իրականում, սրանք նույնպես շոշափելի և նյութական էին, բայց հոգևոր էին… Իր պես… Անազատ կյանքումս կորցրած բոլոր բառերի գոնե մի փոքր մասը հույս ունեի գտնել այս բառերի տիեզերքում, թե չէ նմանվել էի անվերջ պատկերներ ներսում կրող, բայց երբեք դրանք իրականում արտացոլել չկարողացող մի նկարչի, որ անընդհատ սխալ գույներ է դնում ու խզմզում կտավները կամ պատռում… Չէ, գոնե նա սխալ գույներ ունի, իսկ ես դարձել էի անգույն…

Ինչ-որ հնամաշ գիրք էր հայտնվել կանոնավոր դասավորած ու հատ-հատ շարված գրքերի հետ անհամահունչ: Նույնիսկ կազմի կողքը չկար, որտեղ վերնագիրն է լինում: Կազմը նույնպես մաշվածությունից փշոտվել էր և աղոտ երևում էր վերնագրի կեսերը, որը միայն առաջին տողը կարդալուց հետո էի հասկանալու. «Լինում է, չի լինում…»: Ես տարիներ առաջվա արդեն մոռացվող սովորությանս համաձայն, փռվեցի մահճակալիս, որը վաղուց ծանրությունս չէր զգացել, ու կիսանստած սկսեցի կարդալ… Արթնացա հեռախոսի ձայնից: Կեսօր էր ու երևի մի քսան ժամ քնել էի: Բժիշկն էր.

– Անալիզներիդ պատասխանները վերցրել եմ, ամեն ինչ նորմալ է, վաղն առավոտյան իննին կլինես մեզ մոտ` վեցերորդ հարկում: Մեծ սրբիչ կբերես հետդ ու վերջ:

– Անպայման Կարեն Ռաֆայելովիչ, շնորհակալ եմ:

– Չուշանաս:

– Լավ, – ու անջատեցի հեռախոսը: Մի տեսակ հոգնած էի շատ քնելուց: Գնացի խոհանոց, ջուր խմեցի, բացեցի պատուհանը ու սկսեցի ծխել: Ծուխն էլի սկսեց խեղդել, կոկորդումս ինչ-որ բան կանգնեց ու բարձր հազացի: Բակում, գրեթե, բան չէր փոխվել: Մի երկու նոր ավտոտնակ էին ավելացրել, մի երկու նոր հողամաս էին սարքել: Կարևորն իմ մանկության անփոփոխ խաղադաշտն էր, որին ձեռք չէին տվել: Միայն բասկետբոլի շթերի ներկն էր խունացել անձրևներից ու ժամանակից, որոնք վերջին անգամ մենք` տղերքով էինք ներկել: Ես կշարունակեի համեմատություններս, եթե չնկատեի, որ բակի ծայրից` խաղադաշտի միջով, գալիս է նա… Նույն աղյուսագույն բարակ կտորե վերարկուն հագին, ակնոցներն աչքերին, մազերը ձիգ պոչ կապած, ձեռքին պայուսակն ու սպիտակ ցանցկեն տոպրակը ուռած… Զարմացած, կարծես դիվահար, անշարժ նայում էի նրան, նրա ծանոթ քայլվածքին, ալեխառն մազերին ու քարացել էի. թվում էր, թե աչքիս է երևում կամ նմանեցնում եմ… Ծխախոտի կրակը մատս այրեց: Ցավից գցեցի ձեռքիցս ու մտածեցի, թե աչքիս երևում էր ամենը, հիմա նորից հայացքս կբարձրացնեմ, կտեսնեմ, որ ինչ-որ անծանոթ կին էր ընդամենը ու արցունքներս մեղավորի նման կլցնեմ գետնին, որ հայացքս շեղել եմ փոքրիկ ցավի պատճառով… Դանդաղ, վախենալով, նայեցի այդ կողմ: Արդեն մոտեցել էր, համարյա շենքի մոտ էր ու ՆԱ էր, այո… Սովորականի պես վերև նայելով գալիս էր ու ժպտում էր… Ես ձեռքով արեցի, նա` գլխով… Վազելով իջա նրան ընդառաջ, բայց համարձակությունս էլի չներեց գրկել ու համբուրել, չնայած կարոտն ավելի ուժեղ էր խեղդում, քան ուռած կոկորդս… Սովորականի պես ինձ պարզեց պայուսակն ու տոպրակը, ինձ ուղարկեց սուրճ եփելու, մինչև երեք հարկ կբարձրանար… Ես վախենում էի նրան մենակ թողնել մուտքում, վախենում էի կորցնել տեսադաշտիցս, բայց ձեռքումս պայուսակն ու տոպրակն էր, որոնք հունվարյան մի երեկո մեր ցեղի կանանցից մեկը ծալել ու դրել էր դագաղի մեջ, նրա ոտքերի տակ… Հետ վազեցի տուն, ձեռքինս դրեցի խոհանոցի սեղանի վրա, որ տեսադաշտիցս չկորցնեմ ու սկսեցի սուրճ եփել: Պահարանում վաղուց կոտրված նրա ճաքած բաժակն էր, սուրուլիկ գդալը, որով մի քանի հատիկ շաքարավազ էի ավելացնում սուրճին ու կարմիր, էմալը տեղ-տեղ թռած սրճեփը: Ժամանակը կամ ետ էր գնացել կամ նրա մասին անվերջ մտածելուց խելագարվել էի… Բայց փաստերն ինձ ուրիշ բաներ էին ասում… Նա մտավ ներս, գնաց իր սենյակ սովորականի պես վերարկուն հանել կախելու: Չզարմացավ, որ տունը վերանորոգված է, չկա այլևս իր պահարանը, մահճակալը, այդ սենյակում փոքր եղբայրս է տեղավորվել: Ես գիտեի, որ հիմա կգա խոհանոց ու չգնացի հետևից: Սուրճը լցրեցի, դրեցի սեղանին, մոխրամանը թափեցի ու սկսեցի սպասել: Քիչ անց եկավ իր մուգ կիսավարդագույն խալաթով, նստեց, սիգարեթ վառեց ու միանգամից հարցրեց.

– Էս ու՞ր են:

– Չգիտեմ, ես նոր եմ զարթնել, տանը չեն:

– Ո՞նց ես: Էլի շա՞տ են գործերդ: Գոնե շաբաթը մեկ տուն արի, հանգստացի: Չի կարելի տենց: Էդ գործ չի: Շա՞տ ես հոգնում, էլի արևի տա՞կ ես ամբողջ օրը: Գլխարկ չես դնում, չէ՞, մունդառ:

Ես նայում էի նրան ու տեսնում կնճիռները, դեմքը, աչքերն ու բիբերը, որոնք կատարախտից հետո սպիտակ բծեր ունեին իրենց մեջ, տեսնում էի, թե ինչպես է ծուխը դուրս գալիս ռունգերից, ինչպես է ուշադիր, զննող հայացքով նայում ինձ, նայում ուղիղ աչքերիս մեջ…

– Բժիշկն ի՞նչ ասեց, ե՞րբ ես գնալու, որ էդ չլիներ, էլի տուն չէիր գա, չէ՞:

– Վաղը գնում եմ, տա:

– Ո՞ր ժամին:

– Իննին կանչել ա:

– Այ սաղ էս ա, էս, – ու ձեռքի սիգարեթը ցույց տվեց,- սաղ օրգանիզմիդ հերը անիծում ա…

Ու էլ չխոսեցինք: Ես անընդհատ նրան էի նայում, ուզում էի հպվել, ուզում էի ձեռք տալ, որ հավատայի իրական ա, որ գրկեի ու գոռայի. «Տա~տ, գիտե՞ս ինչքան էի կարոտել քեզ»… Բայց քանի որ ես երբեք նրան անգամ «ջան» չեմ ասել… Բայց քանի որ ես այդքան այդքան դեբիլ եմ… Անշարժ նստել էի… Ու իրար էինք նայում: Կիսամայրամուտ էր դառնում, բակում երեխաներն էին խաղում, ձայներն ու գոռոցները լցվում էին լուսամուտներից ներս, բայց ինձ արդեն ամեն ինչ մեկ էր…

– Էհ, Սևակո, Սևակո… Մեծացել ես…, – միայն ասաց նա, – էն Արսենը չի՞:

Փոքր եղբայրս կանգնել էր բակում ու ինչքան ուժ ուներ գոռում էր. «Մամա»: Ես արագ մոտեցա պատուհանին.

– Շուտ արա տուն արի:

– Մի հատ մամային ասա նայի:

– Շուտ արա, հենց հիմա վերև բարձրացի, արագ:

– Ի՞նչ ա եղել, հինգ րոպեից կգամ:

– Չէ, հենց հիմա, շուտ արա, արա…

– Էէէէէէէ~, -դժգոհելով մետեցավ մուտքին: Ես սպասում էի, որ գա ու տեսնի նրան, որ այլևս չզարմանամ, որ իմանամ հետայսու ամեն ինչ կարգին է, որ նախկինը երազ է եղել…

– Դու վաղը սա չես հիշի, վաղը կմոռանաս սրա մասին, բայց ես էլի կգամ: Ես կգամ, որովհետև դու խառնել ես ամեն ինչ, կգամ որովհետև չեմ ուզում, որ խճճվես, չեմ ուզում, որ կորցնես ինքդ քեզ… Կգամ, որ հաշտվես ինքդ քեզ հետ, որովհետև ես արդեն չեմ կարողանա խոսել քեզ հետ, բայց ես այնքան կամ քո մեջ, որ արդեն ինքդ պետք է խոսես քեզ հետ թե իմ, և թե քո փոխարեն: Դու ինձնից լավ գիտես բոլոր իմ տված պատասխանները, գնահատականները, միայն, հավատա, որ հենց դրանք են, որ դու ճիշտ ես, որ ես իրոք կասեի այն, ինչ դու մտածում ես… Դու ինքդ իմ փոխարեն կարող ես քեզ խորհուրդներ տալ… Մենակ գլխարկ դիր, արևի տակ շատ մի մնա ու մորդ մի նեղացրու: Ուրիշ ոչ մեկ չունեք էս երկնքի տակ… , – նա շարունակում էր ինձ նայել, բայց բերանը չէր շարժվում, նա չէր խոսում ու այս ասածը կարծես միջից դուրս գար…

– Հը՞, Սև, – միջանցքից ձայն տալով եկավ եղբայրս, – ի՞նչ ա եղել: Տատ, բարև: Մաման տունը չի՞: Ինձ հինգ հարյուր դրամ կտա՞ս:

Նա սեղանից վերցրեց պայուսակը, հանեց դրամապանակը ու հազար դրամանոց տվեց: Ես ոչինչ արդեն չէի հասկանում:

 

 

Հեռախոսս զնգաց: Արթնացա: Մահճակալին փռված էի:  Բժիշկն էր:

– Անալիզներիդ պատասխանները վերցրել եմ, ամեն ինչ նորմալ է, վաղն առավոտյան իննին կլինես մեզ մոտ` վեցերորդ հարկում: Մեծ սրբիչ կբերես հետդ ու վերջ:

– Անպայման Կարեն Ռաֆայելովիչ, շնորհակալ եմ:

– Չուշանաս:

– Լավ, – ու անջատեցի հեռախոսը: Մի բան մոռացել էի: Ինչ-որ կիսատ թողած գործ կար, որ ոչ մի կերպ չէի կարողանում հիշել: Նայեցի շուրջս: Հա, հանկարծ հիշեցի, մոտեցա գրադարակներիս: Որոշել էի գիրք կարդալ: Գրքերը հավասար շարքով շարված էին…

17.05.2013թ.

Google